• 793 969 360
  • Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
  • Nie każdy wie, jak mediacja przebiega. Jak ją rozpocząć? Czy jeśli sprawa już toczy się na policji, prokuraturze, w sądzie, to już za późno? Niniejszy artykuł w prosty sposób prezentuje przebieg mediacji. Krok po kroku. 

  • Na stronach Rządowego Centrum Legislacji zamieszczony jest projekt zmian kodeksu postępowania cywilnego oraz innych ustaw (druk nr UD 309, link do projektu i uzasadnienia: https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12305652/katalog/12474265#12474265)

    Dokument (sam projekt zmiany przepisów, bez uzasadnienia) ma aż 73 strony, więc prezentujemy tu kwestie, które dotyczą bezpośrednio mediacji i mediatorów.

    Jakie zmiany się zapowiadają?

    Zmiany w kpc

    1. w art. 981 1 otrzymuje brzmienie: „§ 1. Do niezbędnych kosztów procesu zalicza się koszty mediacji prowadzonej na skutek skierowania przez sąd, w wysokości nie większej, niż określone w myśl rozporządzenia, o którym mowa w § 4”

    Jak jest obecnie?

    Art. 981. § 1. Do niezbędnych kosztów procesu zalicza się koszty mediacji prowadzonej na skutek skierowania przez sąd.

    1. w art. 103 dodaje się § 3 w brzmieniu: „§ 3. Niezależnie od wyniku sprawy sąd może podwyższyć przypadające od jednej ze stron koszty procesu, a nawet włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli strona ta: 1) mimo wezwania do osobistego stawiennictwa nie stawiła się w celu udziału w czynności sądu i nie usprawiedliwiła swego niestawiennictwa; 2) w toku postępowania bez usprawiedliwienia nie stawiła się na posiedzenie mediacyjne mimo wcześniejszej zgody na mediację

      Nasz komentarz: w myśl projektowanych przepisów Sąd będzie mógł włożyć na stronę, która wcześniej zgodziła się na mediację nie tylko koszty stawiennictwa drugiej strony, ale również wszystkie koszty procesu. Czy to zmobilizuje strony, które na mediację się zgodziły, a potem się nie stawiły bez usprawiedliwienia? Jak poważne trzeba będzie mieć usprawiedliwienie?
    2. w art. 1835 dotychczasową treść oznacza się jako § 1 i dodaje się po nim § 2 w brzmieniu: „§ 2. Należności, o których mowa w § 1, mediator pobiera bezpośrednio od stron. Sąd ustala je i przyznaje tylko gdy przynajmniej jedna ze stron skierowanych do mediacji przez sąd była zwolniona od kosztów sądowych w zakresie obejmującym należności mediatora, a pozostałe strony nie wypłaciły mediatorowi tych należności w całości.”

      Nasz komentarz:
      Z chwilą wejścia przepisów w życie mediatorzy będą pobierali wynagrodzenie bezpośrednio od stron. Nie będą już wystawiać rachunków/ faktur dla sądów. Wyjątkiem będzie jedynie sytuacja, kiedy strona/y jest zwolniona od kosztów sądowych. Zastosowanie będzie tu miał projektowany przepis art 98gdzie sąd będzie przyznawał wynagrodzenie mediatorowi w maksymalnej stawce określonej w Rozporządzeniu (Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 czerwca 2016 r. w sprawie wysokości wynagrodzenia i podlegających zwrotowi wydatków mediatora w postępowaniu cywilnym).

    A co znajdujemy w uzasadnieniu projektowanych zmian w tym przepisie? „Dotychczasowa regulacja przyznawania mediatorowi wynagrodzenia i zwrotu kosztów czyni koniecznym udział sądu, mimo że mediacja co do zasady odbywa się poza sądem. Aby zdjąć z sądów to zbędne obciążenie należy zobowiązać strony i mediatora do rozliczeń we własnym zakresie, a udział sądu ograniczyć do przypadków, gdy przynajmniej jedna ze stron skierowanych do mediacji przez sąd była zwolniona od kosztów sądowych w zakresie obejmującym należności mediatora, a pozostałe strony nie wypłaciły mediatorowi tych należności w całości (proj.art. 1835 § 2). Ponieważ wskutek przyjęcia takiego trybu rozliczeń pojawia się ryzyko, że strony będą przedstawiać do rozliczenia w ramach kosztów procesu zawyżone rachunki za mediację, należy ograniczyć wysokość wynagrodzenia podlegającego rozliczeniu do wysokości określonych w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 981 § 4. W efekcie strona będzie mogła zapłacić mediatorowi dowolnie ustalone wynagrodzenie, ale ewentualnemu zasądzeniu od drugiej strony w ramach zwrotu kosztów procesu będzie ono podlegać do wysokości nie większej, niż określona w rozporządzeniu (proj.art. 981 § 1).”

      

    1. w art. 1838 2 otrzymuje brzmienie: „§ 2. Mediacji nie prowadzi się, jeżeli strona w terminie tygodnia od dnia ogłoszenia lub doręczenia jej postanowienia kierującego strony do mediacji nie wyraziła zgody na mediację.”

     Jak jest obecnie?

    "§ 2. Postanowienie kierujące strony do mediacji może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Mediacji nie prowadzi się, jeżeli strona w terminie tygodnia od dnia ogłoszenia lub doręczenia jej postanowienia kierującego strony do mediacji
    nie wyraziła zgody na mediację.”

    1. w art. 18314 2 otrzymuje brzmienie: „§ 2. Jeżeli ugoda podlega wykonaniu w drodze egzekucji, sąd zatwierdza ją przez nadanie jej klauzuli wykonalności; w przeciwnym przypadku sąd zatwierdza ugodę postanowieniem.”
    2. Nowa norma: 2052. § 1. "Równocześnie z doręczeniem pism, o których mowa w art. 2051 § 1, poucza się strony o: 1) możliwości rozwiązania sporu w drodze ugody zawartej przed sądem lub przed mediatorem,"
    3. Nowa norma 2056 § 2. "Przewodniczący powinien skłaniać strony do pojednania oraz dążyć do ugodowego załatwienia sprawy, w szczególności w drodze mediacji. W tym celu sędzia może poszukiwać ze stronami polubownych sposobów rozwiązania sporu, wspierać strony w formułowaniu propozycji ugodowych oraz wskazywać sposoby i skutki rozwiązania sporu, w tym skutki finansowe."
    4. Nowa norma 2057. § 1. "Jeżeli na posiedzeniu przygotowawczym sąd skierował strony do mediacji, posiedzenie odracza się do czasu zakończenia mediacji."
    5. w art. 355„Sąd umorzy postępowanie, jeżeli powód ze skutkiem prawnym cofnął pozew, strony zawarły ugodę lub została zatwierdzona ugoda zawarta przed mediatorem albo z innych przyczyn wydanie wyroku stało się zbędne lub niedopuszczalne.”
    6. Art. 3941a. § 1. Zażalenie do innego składu sądu pierwszej instancji przysługuje na postanowienia tego sądu, których przedmiotem jest: 9) zwrot kosztów, określenie zasad ponoszenia przez strony kosztów procesu, zwrot opłaty lub zaliczki, obciążenie kosztami sądowymi, jeżeli strona nie składa środka zaskarżenia co do istoty sprawy, koszty przyznane w nakazie zapłaty, zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz wynagrodzenie biegłego, mediatora i należności świadka; 11) zatwierdzenie ugody zawartej przed mediatorem

     

    Zmiany w ustawie z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 300, 398, 770, 914, 1293 i 1629):

    1. po art. 13 dodaje się art. 13a w brzmieniu: Art. 13a.  "W sprawach, w których powód przed wytoczeniem powództwa wziął udział w mediacji prowadzonej na podstawie umowy o mediację zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego lub podjął próbę rozwiązania sporu poprzez złożenie wniosku o rozpatrzenie sporu przez właściwy sąd polubowny ustanowiony ustawą do rozpatrywania sporów konsumenckich albo wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie pozasądowego rozwiązania sporu konsumenckiego, opłata stała lub stosunkowa od pozwu podlega obniżeniu o dwie trzecie, nie więcej jednak niż o 400 zł.”;

    A jak będą wyglądały opłaty (nie będą małe)?

    Art. 13. 1. W sprawach o prawa majątkowe pobiera się opłatę stałą od pozwu, przy wartości przedmiotu sporu, a od apelacji, przy wartości przedmiotu zaskarżenia:

    1) do 250 złotych – 30 złotych;

    2) ponad 250 złotych do 500 złotych – 100 złotych;

    3) ponad 500 złotych do 1 000 złotych – 150 złotych;

    4) ponad 1 000 złotych do 2 000 złotych – 200 złotych;

    5) ponad 2 000 złotych do 4 000 złotych – 300 złotych;

    6) ponad 4 000 złotych do 6 000 złotych – 400 złotych;

    7) ponad 6 000 złotych do 8 000 złotych – 500 złotych;

    8) ponad 8 000 złotych do 10 000 złotych – 600 złotych;

    9) ponad 10 000 złotych do 12 500 złotych – 700 złotych;

    10) ponad 12 500 złotych do 15 000 złotych – 800 złotych;

    11) ponad 15 000 złotych do 18 000 złotych – 900 złotych;

    12) ponad 18 000 złotych do 20 000 złotych – 1 000 złotych;

    1. W sprawach o prawa majątkowe pobiera się opłatę stosunkową od pozwu, przy wartości przedmiotu sporu, a od apelacji, przy wartości przedmiotu zaskarżenia:

    1) ponad 20 000 złotych do 4 000 000 złotych – 5%;

    2) ponad 4 000 000 złotych – 200 000 zł i 0,5% od nadwyżki ponad 4 000 000 złotych, nie więcej jednak, niż 500 000 złotych.

    3. W sprawach o roszczenia wynikające z czynności bankowych, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (Dz. U. z 2016 r. poz. 1988, z późn. zm.) od powoda będącego konsumentem lub osobą fizyczną prowadzącą gospodarstwo rodzinne, przy wartości przedmiotu sporu lub zaskarżenia wynoszącej ponad 20 000 złotych pobiera się opłatę stałą w kwocie 1 000 złotych.

    4.W sprawach o roszczenia wynikające z art. 36-37 ustawy z 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przy wartości przedmiotu sporu lub zaskarżenia wynoszącej ponad 20.000 złotych pobiera się opłatę stałą w wysokości 1.000 złotych

    5.Opłata stała lub stosunkowa w sprawach o prawa majątkowe dochodzone w postępowaniu grupowym wynosi połowę opłaty ustalonej zgodnie z ust. 1 i 2, jednak nie mniej niż 100 złotych i nie więcej niż 500 000 złotych.

     

    1. po art. 93 dodaje się art. 93a w brzmieniu: „Art. 93a. Przepisy art. 92 oraz art. 93 ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do przyznawania należności mediatorowi w przypadku, o którym mowa w drugim zdaniu art. 1835 2 Kodeksu postępowania cywilnego.”;
    2. Art. 22. Opłatę stałą w kwocie 100 złotych pobiera się od zażalenia na postanowienie w przedmiocie:” b) pkt 4 otrzymuje brzmienie: „4) wynagrodzenia i zwrotu kosztów poniesionych przez mediatora, biegłego, tłumacza, kuratora lub uprawnioną osobę trzecią;
  • Ministerstwo Sprawiedliwości proceduje w tych dniach Projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw. Jest on już na etapie Komitetu Stałego Rady Ministrów. Oprócz zmian w kilku ustawach niesie on ze sobą również jedno nowe rozporządzenie pod tytułem: "w sprawie podstawowych elementów jakim powinna odpowiadać ugoda o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi obojga małżonków, utrzymywaniu kontaktów każdego z małżonków z ich wspólnymi dziećmi oraz alimentach pomiędzy nimi a ich wspólnymi małoletnimi dziećmi podlegająca zatwierdzeniu przez sąd w rodzinnym postępowaniu informacyjnym."

    W projekcie tego rozporządzenie możemy znaleźć informację, że  rozporządzenie określa podstawowe elementy ugody o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi obojga małżonków, utrzymywaniu kontaktów każdego z małżonków z ich wspólnymi małoletnimi dziećmi oraz alimentach pomiędzy nimi a ich wspólnymi małoletnimi dziećmi, podlegająca zatwierdzeniu przez sąd w rodzinnym postępowaniu informacyjnym.

    A przepisy mają brzmieć następująco: 

    § 2. Ugoda zawiera w szczególności:

    1. Oznaczenie miejsca i czasu zawarcia małżeństwa;
      Nasz komentarz: mediator/ka będzie musiał/a sięgnąć do odpisu aktu ślubu, który albo strony mu przedłożą, albo mając dostęp do akt znajdzie go w nich.
    2. Imiona i nazwiska małżonków oraz ich numery PESEL;
      Nasz komentarz: numery pesel z łatwością mediator spisze z dowodów osobistych stron mediacji.

    3. Imiona i nazwiska oraz daty urodzenia wspólnych małoletnich dzieci małżonków;
      Nasz komentarz:w tym celu najlepiej będzie sięgnąć do odpisów aktu urodzenia dziecka/dzieci. Nie raz bowiem zdarzyło nam się, że rodzice nie byli pewni daty urodzenia swoich dzieci. Tak - wiemy, że trudno to sobie wyobrazić.

    4. Określenie sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej, w przypadku wprowadzenia ograniczeń w podejmowaniu decyzji dotyczących dziecka wskazanie rodzaju ograniczeń;
      Nasz komentarz: nie należy tego mylić z ustaleniem sobie przez strony tego, kto zachowa pełnię władzy rodzicielskiej, a kto będzie ją miał ograniczoną do decydowania w jakimś zakresie. O tym może rozstrzygnąć tylko sąd. Strony jednak mogą sobie ustalić sposób w jaki tę władzę będą realizować/ wykonywać.

    5. Wskazanie, przy którym z rodziców dziecko będzie mieszkać.
      Nasz komentarz:to oczywiście w sytuacji gdyby dzieci miały zostać w miejscu zamieszkania jednego rodzica, a drugi miałby mieć tzw. kontakty.

    6. Uregulowanie kontaktów dziecka z rodzicami, w tym godzinę rozpoczęcia i zakończenia, miejsce rozpoczęcia i zakończenia, miejsce odbywania kontaktu, obecność osób trzecich, pokrycie kosztów podróży dziecka związanej z kontaktem, sposób uregulowania dłuższych okresów wolnych od zajęć szkolnych zwłaszcza wakacji, ferii, świąt, kontaktowanie się za pomocą środków porozumiewania się na odległość, w tym ze środków komunikacji elektronicznej, sposób i termin informowania o przeszkodach uniemożliwiających odbycie kontaktu;
      Nasz komentarz: do tego przepisu dodalibyśmy jeszcze tzw. długie weekendy, Dzień Dziecka, urodziny każdego z rodziców, urodziny dziecka, itp. Z naszego doświadczenia wiemy, że te dni i sposób ich spędzania przez dzieci bywa konfliktogenny.
      Z pewnością ważnym praktycznym aspektem takich ugód będzie ustalenie tzw. reguły pierwszeństwa(że np.: ustalenia dotyczące Bożego Narodzenia mają pierwszeństwo nad regularnym tygodniem roboczym albo ustaleniem co do weekendów).

    7. W przypadku ustalenia, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach, wskazanie okresów w jakich dziecko mieszkać będzie przy każdym z rodziców i częstotliwości powtarzania się tych okresów;
      Nasz komentarz: i tu pojawia się kolejna możliwość do zawierania ugód z tzw. pieczą naprzemienną. Model 7 dni u mamy/ 7 dni u taty nie jest jedynym możliwym. Dobrze, że ustawodawca zauważa tę kwestię - jednak jak widać wystrzega się jak ognia terminu piecza naprzemienna operując pojęciem "powtarzających się okresów".

    8. Określenie w jaki sposób każdy z małżonków obowiązany jest do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka, w tym wysokość kwoty, częstotliwość wpłat, datę początkową, od której świadczenie będzie spełniane, sposób zapłaty, termin spełnienia świadczenia;
      Nasz komentarz:"wysokość kwoty" to nasze podkreślenie. Czy to oznacza, że nawet jeśli rodzice ustalą pieczę naprzemienną ta kwota alimentów będzie musiała się znaleźć? Znamy sędziów, którzy gdy alimenty nie są określone kwotowo - nie zatwierdzają ugód. Znamy jednocześnie takich, którzy nie wymagają określenia sposobu ponoszenia kosztów utrzymania dziecka określonego w kwocie. Dopuszczają oni inne warianty np.: że każdy rodzic ponosi koszty utrzymania dziecka we własnym zakresie w czasie, kiedy u niego przebywa + rozliczanie dodatkowych/ znaczących wydatków na dzieci np.: opieka medyczna, zdrowie, edukacja, wyjazdy, itp.

    9. Inne uzgodnienia małżonków, w tym sposób korzystania ze wspólnego mieszkania przez czas wspólnego w nim zamieszkiwania po orzeczeniu rozwodu, uzgodnienia z zakresu stosunków majątkowych między małżonkami, alimenty na rzecz małżonka;
    10. Oświadczenie małżonków, że postanowienia ugody są dla nich zrozumiałe i nie wnoszą żadnych zastrzeżeń co do jej treści.
    11. Podpisy osób zawierających ugodę, ewentualnie przyczyny odmowy lub niemożliwości podpisania;
      Nasz komentarz: O ile sytuację, kiedy wystąpi "niemożliwość podpisania" jesteśmy w stanie sobie wyobrazić (np.: osoba niepiśmienna albo sparaliżowana), o tyle zamieszczanie w ugodzie (niepodpisanej przez jedną ze stron) informacji o tym, z jakiego powodu jej nie podpisała wydaje nam się niejasne. 

    § 3. Ugodę sporządza się w trzech egzemplarzach.
    Nasz komentarz: teraz już będziemy mieć jasność ile egzemplarzy złożyć w sądzie. 

     

    W kolejnym naszym wpisie przedstawimy projekt jeszcze innego Rozporządzenia, a mianowicie: w sprawie podstawowych elementów wzoru pouczenia stron rodzinnego postępowania informacyjnego o indywidualnych i społecznych skutkach rozpadu małżeństwa.

  •  

     

    Zapoznaliśmy się z projektem ustawy o nieletnich. Mamy do niej kilka uwag pod kątem przepisów o mediacji i sytuacji mediatorów. Zapraszamy do lektury. Trochę się zmieni. Czy na lepsze? Mamy wątpliwości.

    UWAGI DO PROJEKTU USTAWY O NIELETNICH

    (druk nr UD 480)

    Szanowny Panie Ministrze,

    Niniejszym zgłaszamy nasze uwagi w procesie konsultacji do projektu Ustawy o nieletnich (nr UD 480 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów).

    Uwagi ogólne:

    1. W projektowanym a 402. znajdujemy zapis, żeTraci moc ustawa z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz. U. z 2018 r. poz. 969).” Pragniemy tylko nieśmiało zwrócić uwagę, że art. 3a§ 3 zawierał w sobie delegację ustawową dla Ministra Sprawiedliwości do ustalenia szczegółowych zasad i trybu przeprowadzania mediacji, regulujących zwłaszcza warunki, jakim powinny odpowiadać instytucje i osoby uprawnione do jej przeprowadzania, sposób rejestracji tych instytucji i osób
      oraz szkolenia mediatorów, zakres i warunki udostępniania im akt sprawy, formę i zakres
      sprawozdania z przebiegu i wyników postępowania mediacyjnego, mając na względzie
      wychowawczą rolę postępowania mediacyjnego, interes pokrzywdzonego, dobrowolność i
      poufność mediacji oraz fachowość i bezstronność mediatora. Dzięki tej delegacji powstało  ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia 18 maja 2001 r. w sprawie postępowania mediacyjnego w sprawach nieletnich. Jeśli zostanie uchylona ustawa z dnia 26 października 1928 roku, zostanie również uchylone to rozporządzenie.
    2. W związku z sytuacją opisaną powyżej nastąpi likwidacja wykazów instytucji i osób godnych zaufania, uprawnionych do przeprowadzania postępowania mediacyjnego w sprawach nieletnich.
    3. Planuje się w projekcie ustawy przeprowadzanie postępowania mediacyjnego na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego (art. 58 ust. 10. „W zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie do mediacji przepisy art. 1831- 18315 Kodeksu postępowania cywilnego stosuje się odpowiednio”).
    4. Projekt nowej ustawy nie zawiera delegacji dla Ministra Sprawiedliwości do określenia zasad prowadzenia i wpisów na listę stałych mediatorów ws. nieletnich. Zrodzi to więc prawdopodobnie sytuację, że mediatorami w sprawach nieletnich będą mediatorzy znajdujący się na listach stałych mediatorów ws. cywilnych prowadzonych przez prezesów sądów okręgowych. Brak wymaganego doświadczenia w pracy z młodzieżą - jak było to dotychczas - będzie skutkował tym, że mediacje, w których stronami są 13-latki (w sprawach o czyny karalne) czy nawet 10-latki (w sprawach o demoralizację, a takie mediacje w naszym ośrodku prowadziliśmy) będą prowadzili mediatorzy, którym brak doświadczenia, a niejednokrotnie i kompetencji, do pracy z młodzieżą w tym wieku. Czy to zamierzona zmiana? Jaki jest jej cel? Jak ma się ona przyczynić do wysokiego poziomu usług mediacyjnych? W uzasadnieniu próżno szukać racjonalnych intencji ustawodawcy.
    5. Przepisy art. 1831- 18315 Kodeksu postępowania cywilnegonie dają Ministrowi Sprawiedliwości delegacji ustawowej ani do wydania rozporządzenia o listach stałych mediatorów, ani do wydania rozporządzenia o wynagrodzeniach mediatorów. Jakie będą stawki dla mediatorów za prowadzenie mediacji w sprawach nieletnich? Jakie przepisy będą to regulować? b

      Koszty mediacji mają być zaliczane do zryczałtowanych należności (art. 74 ust. 5). Zryczałtowane należności mają być zaliczane do kosztów sądowych (obok wydatków i opłat kancelaryjnych, co do sposobów których ponoszenia jest jasność - art. 74 ust. 2). Na podstawie jakich przepisów będą natomiast ponoszone zryczałtowane należności, w tym koszty mediacji? Wiemy tylko, że ma je pokrywać Skarb Państwa.
    6. Proponujemy zatem, w związku z powyższym, aby w planowanych przepisach zamieścić delegację ustawową dla Ministra Sprawiedliwości, analogiczną do tej z art. 3a § 3 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz. U. z 2018 r. poz. 969).

    Uwagi, co do konkretnego brzmienia projektowanych przepisów:

    1. Ad art. 4. ust 4

    Obecne brzmienie

    „W przypadku, gdy nieletni wykazuje przejawy demoralizacji lub dopuścił się czynu karalnego na terenie szkoły lub w związku z realizacją obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki, dyrektor szkoły, do której nieletni uczęszcza, może, za zgodą rodziców albo opiekuna nieletniego, zastosować, jeżeli jest to wystarczające, środki oddziaływania wychowawczego, w szczególności w postaci pouczenia, ostrzeżenia ustnego albo ostrzeżenia na piśmie, przeproszenia pokrzywdzonego, przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania określonych prac porządkowych na rzecz szkoły. Zastosowanie środków oddziaływania wychowawczego nie wyłącza zastosowania kary określonej w statucie szkoły.”

    Proponowana zmiana/brzmienie

    „W przypadku, gdy nieletni wykazuje przejawy demoralizacji lub dopuścił się czynu karalnego na terenie szkoły lub w związku z realizacją obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki, dyrektor szkoły, do której nieletni uczęszcza, może, za zgodą rodziców albo opiekuna nieletniego, zastosować, jeżeli jest to wystarczające i są dostępne, instytucje sprawiedliwości naprawczej, w szczególności mediację, mediację rówieśniczą, kręgi naprawcze, konferencję sprawiedliwości naprawczej lubśrodki oddziaływania wychowawczego, w szczególności w postaci pouczenia, ostrzeżenia ustnego albo ostrzeżenia na piśmie, przeproszenia pokrzywdzonego, przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania określonych prac porządkowych na rzecz szkoły. Zastosowanie środków oddziaływania wychowawczego nie wyłącza zastosowania kary określonej w statucie szkoły.”

    Uzasadnienie proponowanej zmiany

    Od wielu lat, w krajach Europy Zachodniej, Australii, Nowej Zelandii oraz w Polsce obserwujemy szerokie wykorzystanie narzędzi i instytucji sprawiedliwości naprawczej (ang. Restorative Justice). O efektywności takiego podejścia świadczą nie tylko badania zagraniczne, ale i polskie - vide:

    • Effects of Conflict Resolution and Peer Mediation Training in a Turkish High School, Australian Journal of Guidance & Counselling, vol. 2, 1/2010;
    • Riestenberg N., Seeding Restorative Measures, materiały z seminarium Restorative Aproaches in Schools, Cambridge 2010;
    • Johnson, D.W., Johnson, R. et al. 1996. Effectiveness of Conflict Managers in an Inner-City Elementary School. Journal of Educational Research, 89 (5);
    • Noaks, J., Noaks, L. School-based peer mediation as a strategy for social inclusion. Pastoral Care in Education, vol. 17 (1) ;
    • Cowie H., N. Hutson, O. Oztug and C. Myers (2008). The impact of peer support schemes on pupils’ perceptions of bullying, aggression and safety at school W: Emotional and Behavioural Difficulties, Vol. 13, No. 1, March 2008, s.63–71;
    • Sawicka K., (2008). Zapobieganie przemocy rówieśniczej w szkole. W: M.Libiszowska-Żółtkowska, K.Ostrowska (red.), Agresja w szkole. Diagnoza i profilaktyka. Warszawa: Centrum Doradztwa i Informacji Difin Sp. z o.o.
    • dr Beata Czarnecka-Dzialuk (2014). Powrotność do przestępstwa nieletnich w wybranych krajach, IWS, Warszawa

    Z oczywistych powodów nie ma tu miejsca, aby prezentować statystyki. Jednakże programy wykorzystujące „zdobycze” sprawiedliwości naprawczej od wielu lat są w Polsce realizowane i przynoszą wymierne efekty. Wpisanie tych form do projektowanego przepisu umożliwiłoby dyrektorom szkół i placówek edukacyjnych łatwiej sięgać po inne niż opresyjne (retrybutywne) „metody wychowawcze”, zaś organizacje pozarządowe ośmieliłoby do realizacji swoich działań statutowych w szkołach i placówkach edukacyjnych znajdując ustawowe umocowanie.

    Już dziś mamy w Polsce szkoły, które zanim wymierzą karę, dają sprawcy możliwość naprawienia szkody, zadośćuczynienia, przeproszenia i ten model rozwiązywania sytuacji trudnych mają wpisane do statutów szkół, planów profilaktyki i innych dokumentów.

    Możliwość rozwiązania niektórych sytuacji na terenie szkoły - bez angażowania sądów, które przecież i tak są niewydolne - pozwoliłoby uniknąć sytuacji, z którymi się spotkaliśmy w naszej praktyce. Otóż nastolatek (13 l.) pobił się w szkole z innym uczniem. Rodzice pokrzywdzonego zgłosili sprawę na policję, ta oddała ją do sądu rodzinnego, a ten skierował sprawę do mediacji. Sprawca i pokrzywdzony (przy udziale opiekunów prawnych) zawarli kompleksową ugodę mediacyjną w ramach jednego posiedzenia mediacyjnego. Po co angażować aparat państwowy i generować koszty w sprawach błahej wagi? Brzmi to racjonalniej w naszej opinii.

    Tekst projektu ustawy oraz jej uzasadnienia znajduje się tu: https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12321373/katalog/12577449#12577449  (nr druku UD480)

© 2020 Fundacja Pracownia Dialogu. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Powered by Aplikko